تاتار اسم مىبرند « 1 » و گويا هيچ‌كدام لغت مغول را كه از دورهء عطا ملك جوينى و معاصرين او مصطلح گرديده است نمىشناخته‌اند جز صاحب طبقات ناصرى كه كتاب خود را مقارن سال تأليف جهانگشاى جوينى شروع كرده و او اين كلمه را به شكل مغل در كتاب خود مكرر مىآورد ولى لفظ تتر و تتار و تاتار از مدّتى از قبل از قرن هفتم معروف مسلمين بوده است . عطا ملك جوينى ( 623 - 681 ) - مفصل‌ترين و دقيق‌ترين تاريخى كه از دورهء استيلاى مغول و احوال و فتوحات چنگيز خان نوشته شده تاريخ جهانگشا يعنى تاريخ چنگيز است بقلم منشيانهء مورخ مدقق بليغ علاء الدين عطا ملك جوينى پسر بهاء الدّين محمد و برادر خواجه شمس الدّين محمد صاحب‌ديوان كه شرح حال ايشان را اجمالا در ضمن احوال ايلخانانى كه معاصر آن سه نفر بوده‌اند در پيش ذكر كرده‌ايم . عطا ملك جوينى در سال 623 تولد يافته و از همان اوان جوانى يعنى قبل از رسيدن بسن بيست در كارهاى ديوانى داخل شده و از عمال ديوانى امير ارغون‌آقا حكمران خراسان گرديده است و چنان كه سابقا هم اشاره كرديم عطا ملك جوينى چند بار در خدمت امير ارغون به قراقروم پايتخت مغولستان سفر نموده و در ضمن همين سفرها بوده است كه باحوال مغول و يورتهاى اصلى ايشان اطلاع كافى پيدا كرده و براى نوشتن شاهكار جاويد خود مواد لازمه را فراهم آورده است . بقيهء زندگانى عطا ملك را از سال 654 كه بتوسط امير ارغون به هولاگو معرفى گرديد تا سال فوت او سابقا يادآور شده‌ايم . عطا ملك جوينى تاريخ معروف خود را در سال 655 يعنى مقارن تاريخ انجام فتح قلاع اسماعيليه بدست لشكريان هولاگو به انجام رسانده و بنابراين سال ختم آن كتاب با سال شروع تأليف طبقات ناصرى نزديكست . اگرچه جوانى عطا ملك جوينى با استيلاى مغول مقارن بوده ولى عمدهء ايام عمر و دخالت او در كارها از زمان آمدن هولاگو به ايران شروع مىشود و به همين جهت غالب وقايعى را كه جوينى راجع به دورهء چنگيز در كتاب خود آورده از معمرينى كه با آن ايام هم عصر بوده‌اند شنيده و ضبط كرده و از معتبرين مغول نيز كسب اطلاع مىنموده و گويا از بعضى از نوشته‌هاى مغولى نيز استفاده كرده است .

--> ( 1 ) - در اشعار و گلستان سعدى نيز تنها همين كلمه استعمال شده .